آشنایی با آزمایش تیروگلوبولین تیروئید

آزمایش تیروگلوبواین نیروئید چیست ؟ 

آزمایش تیروگلوبولین (Thyroglobulin) که نام کامل آن Thyroglobulin, Serum or Plasma  می باشد برای پایش درمان سرطان تیروئید و تشخیص عود آن؛ گاهی برای کمک به تعیین علت پرکاری و کم کاری تیروئید؛ قبل و بعد از اتمام درمان سرطان تیروئید، قبل و بعد از درمان با ید رادیواکتیو و در فواصل منظم برای پایش عود بیماری درخواست می شود.

این تست ممکن است قبل از عمل جراحی برای برداشتن غده تیروئید سرطانی؛ پس از اتمام دوره درمان برای کمک به تعیین جا ماندن هر بافت تیروئید نرمال و یا سرطانی؛ به طور منظم بعد از جراحی برای اطمینان از عدم بازگشت تومور درخواست می شود.

این تست مقدار تیروگلوبولین در خون را اندازه گیری می کند. تیروگلوبولین، پروتئین تولید شده توسط غده تیروئید است. غده تیروئید به تنظیم سرعتی که بدن از انرژی استفاده می کند، کمک می نماید.

مقادیر کم تیروگلوبولین در افراد با عملکرد طبیعی تیروئید، نرمال است. اگر غلظت تیروگلوبولین، در ابتدا در فرد مبتلا به سرطان تیروئید افزایش یافته است، پس احتمالا تیروگلوبولین می تواند به عنوان تومور مارکر استفاده شود.

سطح تیروگلوبولین باید بعد از عمل جراحی برای برداشتن تیروئید (تیروئیدکتومی) و/ یا پس از درمان با ید رادیواکتیو غیرقابل تشخیص یا بسیار پایین باشد. اگر سطح آن هنوز هم قابل تشخیص است، ممکن است بافت تیروئید عادی یا سرطانی در بدن فرد جا مانده باشد، که نشان دهنده نیاز به درمان اضافی است.

آنتی بادی تیروگلوبولین (TgAb) به طور شاخص همراه با تست تیروگلوبولین درخواست می شود.

آنتی بادی های تیروگلوبولین، پروتئین های تولید شده توسط سیستم ایمنی بدن، برای حمله به تیروگلوبولین هستند. این آنتی بادی ها می توانند در هر زمان توسعه یابند.

هنگامی که آنها وجود دارند، به هر تیروگلوبولینی که ممکن است در خون موجود باشد، متصل می شوند و با تفسیر آزمایش تیروگلوبولین تداخل می کنند.


مطالب پیشنهادی : 

انواع آزمایش های تیروئید

آشنایی با تفسیر آزمایش تیروئید

آزمایش های تشخیصی اختلالات تیروئید

بررسی و  تشخیص اختلالات تیروئید 

پزشک  آزمایش‌ها را تفسیر کرده و از نتایج آن به همراه علائم و وضعیت سلامت عمومی‌تان برای تعیین مبتلا بودن شما به اختلالات تیروئید و شدت و نحوه درمان آن‌ها استفاده می‌کند.

اگر نتایج TSH و FT4 شما خارج از بازه مرجع باشد پزشک آزمایش‌های دیگری  برایتان تجویز می‌کند.

TSH و FT4

بالا بودن سطح TSH و پایین بودن FT4 نشان دهنده کم‌کاری تیروئید است که نیاز به درمان دارد. پایین بودن سطح TSH و بالا بودن FT4 نشان دهنده پرکاری تیروئید است که نیاز به درمان دارد.

به وضعیتی که در آن سطح TSH کمی بالا رفته اما سطح FT4 هنوز در بازه مرجع نرمال است کم‌کاری تیروئید تحت بالینی یا نارسایی خفیف تیروئید گفته می‌شود. این عارضه ممکن است به کم‌کاری تیروئید بالینی یا  تبدیل شود، که می‌توان با انجام آزمایش‌های مربوط به آنتی‌بادی‌های تیروئید میزان احتمال این تبدیل را تعیین کرد.

برخی مبتلایان به کم‌کاری تیروئید، خصوصاً افرادی که سطح TSH آن‌ها بالاتر از ۱۰mU/l است، می‌توانند از درمان با لووتیروکسین استفاده کنند.

پایین بودن TSH به همراه پایین بودن FT4 می‌توان ناشی از نارسایی هیپوفیز (کم‌کاری تیروئید ثانویه ناشی از کم‌کاری هیپوفیز) یا واکنشی به یک بیماری مهم غیرتیروئیدی باشد.


بیشتر مطالعه کنید : آزمایش بررسی تیروئید چه زمانی باید انجام شود ؟


FT3

از این مورد تنها برای آزمایش تشخیص پرکاری تیروئید یا ارزیابی شدت آن استفاده می‌شود.

آنتی‌بادی‌های تیروئید

اگر نتایج آزمایش‌های اولیه تیروئید نشان دهنده مشکل در عملکرد تیروئید بوده و اگر پزشک احتمال بدهد که بیمار به یک بیماری خود ایمنی تیروئید مبتلا است، یک یا چند آزمایش آنتی‌بادی تیروئید تجویز خواهد شد. آنتی‌بادی‌های اصلی تیروئید عبارتند از آنتی‌بادی‌های پراکسیداز تیروئید (TPOAb)، آنتی‌بادی‌های تیروگلوبولین (TgAb) و آنتی‌بادی‌های گیرنده هورمون محرک تیروئید .

هیچگونه بازه مرجع استانداردی برای آنتی‌بادی‌های تیروئید وجود ندارد زیرا چنین بازه‌ای به تعداد زیادی از عوامل مختلف بستگی دارد.

سایر آزمایش‌های تخصصی‌تر عبارتند از آزمایش تیروگلوبولین (Tg) (برای پایش افرادی که تحت درمان سرطان دیفرانسیه تیروئید قرار گرفته‌اند استفاده می‌شود) و کلسیتونین (برای پایش مبتلایان به سرطان مدولاری تیروئید استفاده می‌شود).


انواع آزمایش های تیروئید

چرا به آزمایش خون تیروئید نیازمند می شویم ؟

آزمایش خون برای بررسی عملکرد تیروئید 

اگر علائم یا شرایط زیر را دارید باید به یک پزشک عمومی مراجعه کرده و از او بخواهید برایتان یک آزمایش خون تیروئید تجویز کند:

  1. علائم کم‌کاری یا پرکاری تیروئید
  2. تورم یا برآمدگی در قسمتی از گردن
  3. سریع یا نامنظم شدن ضربان قلب
  4. کلسترول بالا (که باعث تصلب شرایین، یا همان رسوب چربی در سرخرگ‌ها، می‌شود).
  5. پوکی استخوان (شکنندگی یا نازک شدن استخوان‌ها)
  6. مشکلات باروری، غیرطبیعی بودن سیکل عادات ماهانه، سقط مکرر، کاهش میل جنسی
  7. سابقه خانوادگی اختلالات خود ایمنی، مثل دیابت نوع ۱، پیسی و غیره
  8. احساس ناخوشی پس از زایمان
  9. برنامه‌ریزی برای بچه‌دار شدن یا قرار داشتن در اوایل بارداری (و اگر خودتان یا خانواده‌تان سابقه اختلالات تیروئید، تیروئیدیت پس از زایمان یا دیابت نوع ۱ دارید)

اگر شرایط زیر را دارید می‌بایست سالی یک بار آزمایش خون  تیروئید بدهید، البته در صورت توصیه پزشک باید این آزمایش را بیش از یک بار در سال انجام دهید:

  • تشخیص داده شود که یک اختلال تیروئید دارید
  • قبلاً برای پرکاری تیروئید تحت درمان قرار گرفته باشید (ید رادیواکتیو، جراحی تیروئید یا دارو)
  • بعد از جراحی سر و گردن در ناحیه سر و گردن تحت پرتودرمانی قرار گرفته باشید
  • قبل از درمان شدن با آمیودارون یا لیتیوم، سپس ۶ تا ۱۲ ماه در طول درمان و همچنین ۱۲ ماه بعد از درمان

مبتلایان به سندرم داون، سندرم ترنر، بیماری آدیسون یا سایر بیماری‌های خود ایمنی نیز می‌بایست به طور منظم آزمایش بدهند.

چه چیزهایی بر نتایج آزمایش‌های عملکرد تیروئید تأثیر می‌گذارند؟

داروها و بیماری‌ها می‌توانند بر آزمایش‌های عملکرد تیروئید تأثیر بگذارند. مواردی که بر نتایج آزمایش‌هایتان تأثیر می‌گذارند را به شخصی که از شما آزمایش خون می‌گیرد اطلاع دهید، خصوصاً:

  • هرگونه بیماری جدی مانند حمله قلبی، عفونت، تروما، بیماری‌های جدی کبد یا نارسایی کلیوی
  • داروهای مورد استفاده برای درمان پرکاری تیروئید و کم کاری آن، خصوصاً هنگامی که دوز مصرفتان بیش از اندازه زیاد یا کم است
  • سایر داروهایی که مصرف می‌کنید، از جمله: قرص‌های جلوگیری از بارداری، هورمون‌های استروئیدی، داروهای ضدسرع، داروهای ضدالتهاب، لیتیوم (مورد استفاده برای برخی اختلالات روانی) و آمیودارون (مورد استفاده برای کنترل اختلالات ضربان قلب)

  • آزمایش تیروئید

آشنایی با سرطان تیروئید و انواع آن

سرطان تیروئید چیست ؟ 

سرطان تیروئید در سلول های تیروئید اتفاق می افتد – یک غده ی پروانه ای شکل که محل آن در ستون گردن، درست زیر قب قب است. تیروئید هورمون هایی تولید می کند که ضربان قلب، فشار خون ، درجه حرارت بدن و وزن را تنظیم می کند.

اگر چه این بیماری در ایران رایج نیست، اما به نظر می رسد در حال افزایش است و پزشکان فکر می کنند این به این دلیل است که تکنولوژی جدید به آن ها اجازه تشخیص سرطانهای کوچک تیروئید را که در گذشته یافت نشده بود را می دهد ،اکثر موارد این بیماری را می توان درمان کرد . 

انواع 

نوع بیماری تیروئید درمان و پیش آگهی را تعیین می کند و انواع این بیماری عبارتند از:

سرطان پاپیلر تیروئید

شایع ترین نوع ،  پاپیلر تیروئید، از سلول های فولیکولار است که هورمون های تیروئید تولید و ذخیره می کنند. پاپیلر تیروئید ممکن است در هر سنی رخ دهد، اما اغلب در افراد ۳۰ تا ۵۰ ساله رخ می دهد.

سرطان تیروئید فولیکولار

 تیروئید فولیکولار همچنین از سلولهای فولیکول تیروئید تشکیل شده است.معمولا افراد بالای ۵۰ سال را تحت تاثیر قرار می دهد. سرطان سلول هارتسل یک نوع نادر و با پتانسیل تهاجمی بیشتر از سرطان تیروئید فولیکولار است.


بیشتر بخوانید : رایج‌ترین آزمایش های هورمونی


سرطان غده تیروئید
سرطان غده تیروئید

 مدولار تیروئید در سلول های تیروئید به نام سلول های C آغاز می شود که هورمون کلسیتونین را تولید می کنند.سطح بالایی از کلسایتونین در خون میتواند در یک مرحله بسیار زودرس سرطان تیروئید مدولار را نشان دهد.

برخی از سندرم های ژنتیکی خطر ابتلا به سرطان مدولاری تیروئید را افزایش می دهند، اگر چه این پیوند ژنتیکی غیر معمول است.

 تیروئید آناپلاستیک  : تیروئید آناپلاستیک  نادر و به سرعت در حال رشد است که درمان آن بسیار دشوار است ؛ تیروئید آناپلاستیک معمولا در بزرگسالان ۶۰ سال و بالاتر وجود دارد.

لنفوم تیروئید

لنفوم تیروئید یک نوع نادر  است که از سلول های سیستم ایمنی بدن در تیروئید آغاز می شود و بسیار سریع رشد می کند.

لنفوم تیروئید معمولا در افراد مسن رخ می دهد و  پاپیلر و فولیکولار بعضاً به عنوان سرطان تیروئید متمایز شناخته می شوند ، آنها نسبت به انواع دیگر راحت تر درمان می شوند.


قبل از آزمایش بخوانید!

پرکاری تیروئید و دلایل بروز این عارضه

تیروئید چه زمان پر کار می شود؟

پرکاری تیروئید بیماری غدّه تیروئید است که در آن تیروئید بیش از مقدار طبیعی، هورمون ترشّح می‌کند. غده تیروئید به وسیله یک غده دیگر در مغز قرار دارد (به نام هیپوفیز) تنظیم می شود. گریوز یکی از شایع ترین علل پرکاری تیروئید می باشد که این بیماری ارثی است.

 

هورمون های تیروئید چه هستند؟

هورمون های تیروئید، باعث سوخت و ساز سلول ها می شوند. این هورمون ها توسط غده تیروئید به وجود می آیند. غده تیروئید در قسمت جلوی گردن (نای) واقع شده است. غده تیروئید از عنصر ید موجود در خون برای تولید هورمون های تیروئید استفاده می کند.


پرکاری تیروئید HYPERTHYROIDISM (علت، تشخیص، درمان)


پرکاری تیروئید و دلایل بروز این عارضه
پرکاری تیروئید و دلایل بروز این عارضه

تنظیم هورمون تیروئید

غده تیروئید توسط غده دیگری که در مغز قرار دارد، تنظیم می شود. نام این غده تنظیم کننده تیروئید، غده هیپوفیز می باشد. هیپوفیز تنظیم کننده قسمتی از هورمون های تیروئید است و تنظیم کننده دیگر این هورمون ها، غده هیپوتالاموس می باشد.

اگر هر کدام از این سه غده بیش از حد فعالیت داشته باشند، باعث افزایش تولید هورمون های تیروئید می شوند و در نتیجه پرکاری تیروئید عارض می شود.

میزان تولید هورمون های تیروئید توسط غده هیپوفیز کنترل می شود اگر مقدار هورمون تیروئید در خون کافی نباشد، بوسیله غده هیپوفیز هورمون TSH (هورمون تحریک کننده تیروئید) زیادی آزاد شده و غده تیروئید را برای ساخت بیشتر هورمون تحریک می کند.

برعکس، اگر مقدار هورن تیروئید در خون زیاد باشد، بوسیله غده هیپوفیز، TSH کمی آزاد می شود و باعث کاهش تولید هورمون تیروئید می گردد.

علل پرکاری تیروئید

  •  بیماری گریوز
  • عملکرد آدنوم (ندول گرم) و گواتر سمی
  • مصرف بیش از حد هورمون های تیروئید
  • ترشح غیرطبیعی هورمون TSH (هورمون تحریک کننده تیروئید)
  • تیروئیدیت (التهاب غده تیروئید)
  • مصرف بیش از اندازه ید

زمان چه اهمیتی در تست های آزمایشگاهی دارد؟

تشخیص پرکاری تیروئید با آزمایش خون

پرکاری تیروئید

تشخيص پرکاری تیروئید براساس علائم باليني و آزمايشات خوني انجام مي شود. بيشتر افراد مبتلا به پرکاری تیروئید دچار علائمي مانند:

  • اضطراب
  • تپش قلب
  • لرزش
  • عدم تحمل گرما
  • تعريق زياد
  • كاهش وزن با وجود اشتهاي طبيعي يا افزايش يافته و تغييرات خلق و خو مي شوند.

در خانم ها اختلالات قاعدگي و در آقايان ناتواني جنسي غيرممكن است ديده شود.  البته پركاري تيروئيد گاهي اوقات بسيار شديد است و مي تواند منجر به كاهش وزن شديد، اختلالات عضلاني، تنگي نفس و نارسايي قلبي شود.

گاهي اوقات نيز در افراد مسن ممكن است علائم خيلي واضح نباشد و فقط كمي كاهش وزن بي قراري و ضعيف و بي حالي ديده شود.

 ظاهر بيمار مبتلا به پرکاری تیروئید نيز گاهي تغيير مي كند و چشم ها ممكن است حالت خيره و گاهي بيرون زدگي پيدا كنند. اين را پزشك در معاينه مي تواند دقيق تر بررسي كند.

حركات چشم ممكن است محدود و يا دردناك شود.

چشم ها قرمز و ملتهب مي شود.

اندازه تيروئيد نيز معمولاً بزرگ مي شود و گاهي در لمس گره ها و  يا برجستگي هايي ديده مي شود.

آزمایش خون پرکاری تیروئید
آزمایش خون پرکاری تیروئید

آزمایش خون پرکاری تیروئید 

وقتي پزشك تشخيص پركاري تيروئيد را براساس علائم و معاينات باليني مي دهد. لازم است براي تائيد تشخيص سطح هورمون هاي تيروئيد خون اندازه بگيرد.

برای اين منظور آزمايشات T4 ، T3 و TSH هورموني است كه از هيپوفيز براي تحريك ساخت و ترشح هورمون هاي تيروئيد ترشح مي شود.

وقتي سطح هورمون هاي تيروئيد بالا رود براساس فيدبك منفي باعث كاهش سطح TSH خون مي شود. بنابراين در پركاري تيروئيد سطح T4 و T3 بالاست ولي سطح TSH پايين است.

در پركاري هاي خفيف سطح هورمون هاي تيروئيد طبيعي است ولي سطح TSH پايين است اين بيماران معمولاً علامتي ندارند.

همانطور كه گفته شد در پركاري تيروئيد ممكن است تيروئيد بزرگ و گره گره شود. در اين موارد لازم است يك سونوگرافي تيروئيد انجام شود تا وجود گره ها يا ندول ها در داخل آن مشخص شود.


درمان بیماری پرکاری تیروئید